Son güncelleme on Ağustos 18, 2023 by Av. Mahmut Enes Germe
Destekten yoksun kalma tazminatı nedir?
Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle ondan maddi veya manevi destek alan kişilerin bu desteği kaybetmesi sonucu uğradıkları zararın giderilmesi için ödenen bir tür tazminattır.
Örneğin, bir trafik kazasında eşini kaybeden bir kadın, eşinin kendisine ve çocuklarına sağladığı maddi ve manevi desteği kaybettiği için destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Bu tazminatın amacı, ölen kişinin hayattayken sağladığı yaşam standardının devamını sağlamaktır.
Destekten yoksun kalma tazminatı şartları
Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmek için bazı şartlar vardır.
- Ölen kişinin haksız bir fiil sonucu ölmüş olması: Ölen kişi kendi kusuru veya eceli ile ölmüş ise, destekten yoksun kalanlar tazminat talep edemezler. Ölüme sebep olan fiilin hukuka aykırı ve kusurlu olması gerekir.
- Ölen kişinin destek verdiği kişilerin olması: Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmek için ölen kişiden yaşarken maddi veya manevi destek alan kişilerin olması gerekir. Bu kişiler genellikle ölenin eşi, çocukları, anne-babası gibi yakın akrabalarıdır. Ancak, akrabalık ilişkisi şart değildir. Ölen kişi yaşarken başka birine de destekte bulunuyorsa, bu kişi de tazminat talep edebilir. Ancak, bu durumda destek aldığını ispat etmesi gerekir.
- Destekten yoksun kalma zararının olması: Destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilmek için ölen kişinin desteğinden mahrum kalanların gerçek bir zarara uğramış olması gerekir. Bu zarar hem maddi hem de manevi olabilir.
Maddi zarar, ölen kişinin sağladığı gelirin veya hizmetin kaybıdır.
Manevi zarar ise, ölen kişinin sağladığı sevgi, ilgi, saygı gibi duygusal desteğin kaybıdır.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama
Destekten yoksun kalma tazminatı, bir kişinin ölümü nedeniyle ondan maddi veya manevi destek alan kişilerin bu desteği kaybetmesi sonucu uğradıkları zararın giderilmesi için ödenen bir tür tazminattır. Bu tazminatın hesaplanmasında ise çeşitli faktörler dikkate alınır.
- Ölen kişinin yaşam süresi: Ölen kişinin hayatta kalacağı tahmini süre hesaplanarak, bu süre içinde sağlayacağı desteğin toplam değeri bulunur.
- Ölen kişinin geliri: Ölen kişinin net geliri veya kazanç kapasitesi belirlenerek, bu gelirden kendisinin ve ailesinin geçimine ayırdığı kısım hesaplanır.
- Destekten yoksun kalanların sayısı ve durumu: Ölen kişiden destek alanların sayısı ve yaşları, sağlık durumları, eğitim seviyeleri, çalışma imkanları gibi unsurlar göz önünde bulundurularak, onların destek ihtiyacı belirlenir.
- Destekten yoksun kalanların yaşam süresi: Destekten yoksun kalanların hayatta kalacakları tahmini süre hesaplanarak, bu süre içinde alacakları desteğin toplam değeri bulunur.
Bu faktörler ışığında destekten yoksun kalma tazminatının miktarı belirlenir.
Bu konuda Türk Borçlar Kanunu’nda ve Yargıtay kararlarında bazı yöntemler ve oranlar mevcuttur.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Örnek Hesaplama
Örnek olarak, bir trafik kazasında 40 yaşındaki eşi ve 10 yaşındaki çocuğunu kaybeden bir kadının destekten yoksun kalma tazminatını hesaplayalım. Bu durumda şu adımları izleyebiliriz:
- Ölen eşin yaşam süresini belirleyelim. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 40 yaşındaki bir erkeğin ortalama yaşam süresi 77,5 yıldır. Buna göre, eşin ölümünden sonra 37,5 yıl daha yaşayacağını varsayabiliriz.
- Ölen eşin gelirini belirleyelim. Diyelim ki eş, asgari ücretle çalışan bir işçiydi. Asgari ücretin 2023 yılında 4.000 TL olduğunu varsayalım. Buna göre, eşin net geliri vergiler ve kesintiler düşüldükten sonra yaklaşık 3.200 TL olacaktır.
- Ölen eşin ailesine ayırdığı gelir oranını belirleyelim. Yargıtay kararlarına göre, ölen kişinin gelirinin %50’si kendisine, %25’i eşine ve %25’i çocuğuna aittir. Buna göre, eşin ailesine ayırdığı gelir oranı %50 olacaktır.
- Ölen eşin ailesine sağladığı maddi desteği hesaplayalım. Eşin net gelirinin %50’sini ailesine ayırdığını varsayarsak, bu miktar aylık 1.600 TL olacaktır. Bu miktarı eşin yaşam süresi ile çarparsak, toplam maddi destek miktarını buluruz. Buna göre, eşin ailesine sağladığı toplam maddi destek miktarı 1.600 x 12 x 37,5 = 720.000 TL olacaktır.
- Ölen çocuğun yaşam süresini belirleyelim. Türkiye İstatistik Kurumu’nun verilerine göre, 10 yaşındaki bir erkeğin ortalama yaşam süresi 76,9 yıldır. Buna göre, çocuğun ölümünden sonra 66,9 yıl daha yaşayacağını varsayabiliriz.
- Ölen çocuğun gelirini belirleyelim. Çocuğun henüz çalışmadığını ve eğitimine devam ettiğini varsayalım. Bu durumda, çocuğun geliri yoktur. Ancak, çocuğun kazanç kapasitesi vardır. Yani, eğer yaşasaydı, ileride ne kadar gelir elde edebileceğidir. Bu miktarı tahmin etmek için çeşitli yöntemler vardır. Biz burada basit bir yöntem olarak, çocuğun asgari ücretle çalışacağını varsayalım. Buna göre, çocuğun kazanç kapasitesi aylık 3.200 TL olacaktır.
- Ölen çocuğun ailesine ayırdığı gelir oranını belirleyelim. Yargıtay kararlarına göre, ölen kişinin gelirinin %50’si kendisine, %25’i anne-babasına ve %25’i diğer yakınlarına aittir. Buna göre, çocuğun ailesine ayırdığı gelir oranı %25 olacaktır.
- Ölen çocuğun ailesine sağladığı maddi desteği hesaplayalım. Çocuğun kazanç kapasitesinin %25’ini ailesine ayırdığını varsayarsak, bu miktar aylık 800 TL olacaktır. Bu miktarı çocuğun yaşam süresi ile çarparsak, toplam maddi destek miktarını buluruz. Buna göre, çocuğun ailesine sağladığı toplam maddi destek miktarı 800 x 12 x 66,9 = 642.240 TL olacaktır.
- Ölen eş ve çocuğun ailesine sağladığı manevi desteği hesaplayalım. Manevi destek, ölen kişinin sağladığı sevgi, ilgi, saygı gibi duygusal desteğin kaybıdır. Bu kaybın parasal karşılığı belirlenirken, Yargıtay kararlarına göre, ölen kişinin yaşına, cinsiyetine, mesleğine, sağlık durumuna, aile ilişkilerine ve sosyal statüsüne bakılır. Ayrıca, destekten yoksun kalanların sayısı ve durumu da önemlidir. Bu unsurların hepsini dikkate alarak bir miktar belirlemek zordur. Ancak, genel olarak Yargıtay kararlarında , ölen eş için ortalama 100.000 TL, ölen çocuk için ise ortalama 150.000 TL manevi tazminat verildiği görülmektedir. Biz de bu rakamları esas alalım.
- Destekten yoksun kalma tazminatının toplam miktarını hesaplayalım. Maddi ve manevi destek miktarlarını toplayarak, destekten yoksun kalma tazminatının toplam miktarını buluruz. Buna göre, kadının talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatının toplam miktarı 720.000 + 642.240 + 100.000 + 150.000 = 1.612.240 TL olacaktır.
Bu şekilde destekten yoksun kalma tazminatının nasıl hesaplandığını örnek ile anlatmaya çalıştık.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Hesaplama Formülü
Destekten yoksun kalma tazminatı ile ilgili Türk Borçlar Kanunu’nda ve Yargıtay kararlarında bazı yöntemler ve oranlar şöyledir:
- Türk Borçlar Kanunu’nun 54. maddesine göre, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında, ölen kişinin yaşam süresi, geliri, destek verdiği kişilerin sayısı ve durumu, destekten yoksun kalanların yaşam süresi gibi faktörler dikkate alınır. Bu faktörlerin belirlenmesinde hakim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak takdir eder. Hakim, tazminatı toptan veya irat şeklinde belirleyebilir. İrat şeklinde belirlenen tazminatın ödenmesi için teminat istenebilir.
- Yargıtay kararlarına göre, destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında genellikle iki yöntem kullanılır: Kapitalizasyon yöntemi ve destek payları yöntemi. Kapitalizasyon yönteminde, ölen kişinin net gelirinin veya kazanç kapasitesinin, kendisine ve ailesine ayırdığı kısmının, ölen kişinin ve destekten yoksun kalanların yaşam süreleri ile çarpılmasıyla toplam maddi destek miktarı bulunur. Destek payları yönteminde ise, ölen kişinin net gelirinin veya kazanç kapasitesinin belli bir oranının, destekten yoksun kalanlara ait olduğu kabul edilir. Bu oranlar Yargıtay kararlarıyla belirlenmiştir. Örneğin, ölen kişinin gelirinin %50’si kendisine, %25’i eşine, %25’i çocuğuna aittir. Bu oranlarla ölen kişinin net geliri veya kazanç kapasitesi çarpılarak toplam maddi destek miktarı bulunur.
- Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan oranlar sabit değildir.
Hakim, olayın özelliğine göre bu oranları artırabilir veya azaltabilir. Örneğin, ölen kişi çok sayıda çocuğa sahipse veya eşi çalışmıyorsa, eş ve çocuklara ayrılan oranları artırabilir. Ya da ölen kişi çok yüksek bir gelire sahipse veya eşi çalışıyorsa, eş ve çocuklara ayrılan oranları azaltabilir. - Destekten yoksun kalma tazminatının hesaplanmasında kullanılan yaşam süreleri de kesin değildir. Hakim, ölen kişinin ve destekten yoksun kalanların sağlık durumunu, mesleğini, yaşam tarzını vb. dikkate alarak yaşam sürelerini belirleyebilir. Genellikle yaşam süreleri için Türkiye İstatistik Kurumu’nun verileri esas alınır.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Dava Dilekçesi
Destekten yoksun kalma tazminatı dava dilekçesi örneğine buradan ulaşabilirsiniz.
PA Hukuk Avukatları ile durumunuza özel dava dilekçesi desteği için ücretsiz ön görüşme yapabilirsiniz.
Destekten yoksun kalma tazminatı davası için hangi belge ve deliller sunulmalıdır?
Destekten yoksun kalma tazminatı davasının açılması için genellikle aşağıdaki belgeler ve deliller sunulmalıdır:
- Ölen kişinin nüfus kaydı veya ölüm belgesi.
- Destek talep eden kişilerin nüfus kaydı veya kimlik belgesi.
- Maddi destek varlığının kanıtı: Ölen kişinin gelirini gösteren belgeler, maaş bordroları, gelir beyannamesi vb.
- Destek talep eden kişilerin maddi durumunu gösteren belgeler: Gelir beyanı, maaş bordroları, işsizlik ödeneği belgesi vb.
- Mahkemeye sunulacak olan tıbbi raporlar veya uzman görüşleri, özellikle destek talep eden kişilerin maluliyet durumu varsa.
- Eğitim durumunu ve masraflarını gösteren belgeler, özellikle çocukların durumunda.
- Boşanma durumunda, evlilik birliğinin sona erdiğine dair resmi belgeler.
Bu belgeler ve deliller, destekten yoksun kalma tazminatı davasının güçlü bir şekilde savunulmasını ve mahkeme tarafından adil bir şekilde değerlendirilmesini sağlar. Davada sunulacak belgeler, davanın özelliklerine ve talep edilen maddi destek miktarına göre değişebilir. Dolayısıyla, her dava için gerekli olan belgelerin avukat tarafından titizlikle toplanması önemlidir.
Destekten yoksun kalma tazminatı davasında hangi mahkeme yetkilidir?
Destekten yoksun kalma tazminatı davası, Türk Medeni Kanunu’na göre miras hukukuna giren bir konu olduğu için
Asliye Hukuk Mahkemesi‘nde görülür.
Prosedür olarak, davanın açılması için ölen kişinin ölümünden sonra 1 yıl içinde talep edilmelidir. Davada, davalının kimliğinin ve mirasçı sıfatının belirlenmesi, tazminat miktarının hesaplanması ve destek talep eden kişilerin haklarının korunması için gerekli delil ve belgeler sunulmalıdır. Mahkeme, davanın tarafların beyanları, sunulan deliller ve kanıtlar doğrultusunda karar verecektir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Zamanaşımı
Türk Borçlar Kanunu‘na göre zamanaşımı süresi 10 yıldır. Bu süre, tazminat talep eden kişinin vefat edenin destek sağlama yükümlülüğünün yokluğunu fark ettiği andan itibaren başlar. Tazminatı talebi için 10 yıllık bir süreleri vardır. Ancak, her durum için ayrı ayrı değerlendirilmelidir ve zamanaşımı süresini kaçırmamak için mümkün olan en kısa sürede uzman avukat ile görüşmek önemlidir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Yargıtay Kararları
Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararlarına aşağıdaki linklerden erişim sağlayabilirsiniz.
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2021/21275
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2021/16492
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2021/2028
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2019/1708
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2018/1843
- Destekten yoksun kalma tazminatı yargıtay kararı 2007/222
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Kimler Talep Edebilir
Destekten yoksun kalma tazminatı aşağıdaki kişilere verilebilir.
- Ölen kişinin eşi,
- Ölen kişinin çocukları,
- Ölen kişinin anne ve babası,
- Ölen kişinin destek olduğu diğer yakınları,
Destek aldığını ispatlayan yakınları ölen kişiden yoksun kalma durumundan ötürü destekten yoksun kalma tazminatı talep edebilir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Belirsiz Alacak Davası
Destekten yoksun kalma tazminatı belirsiz alacak davası ölen kişinin sağladığı maddi ve manevi desteğin toplam değerinin belirlenmesi için açılan bir dava türüdür.
Bu davada, ölen kişiden destek alanların uğradıkları zararın miktarı tam olarak bilinmediği için, hakim tarafından hakkaniyete uygun olarak takdir edilir.
Hakim, tazminat talebini değerlendirerek, uygun gördüğü bir miktarı tazminat olarak belirler. Bu dava şeklinde açılmasının avantajı, tazminat talebinin zamanaşımına uğramaması ve talep edilen miktarın artırılabilmesidir.
Destekten yoksun kalma tazminatı sigorta şirketine başvuru dilekçesi
Destekten yoksun kalma tazminatı sigorta şirketine başvuru dilekçesi için tıklayınız
İş kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı dava dilekçesi
İş kazası nedeniyle destekten yoksun kalma tazminatı dava dilekçesi indirmek için tıklayınız.
Sigorta Teminat Limitleri
Sigorta teminat limitleri aşağıdaki gibidir.
| Yıl | Sigorta Teminat Limiti (TL) |
| 2023 | 1.200.000 |
| 2022 | 1.000.000 |
| 2022 | 500.000 |
| 2021 | 430.000 |
| 2020 | 410.000 |
| 2019 | 390.000 |
| 2018 | 360.000 |
| 2017 | 330.000 |
| 2016 | 310.000 |
| 2015 | 290.000 |
| 2014 | 268.000 |
| 2013 | 250.000 |
| 2012 | 225.000 |
| 2011 | 200.000 |
| 2010 | 175.000 |
| 2009 | 150.000 |
| 2008 | 125.000 |
| 2007 | 80.000 |
| 2006 | 57.500 |
| 2005 | 50.000 |
Sigorta teminat limitleri her yıl güncellenmektedir.
En son 2023 yılında yapılan güncelleme ile sigorta teminat limiti 1.200.000 TL olarak belirlenmiştir.
Destekten Yoksun Kalma Tazminatı Türk Hukuk Mevzuatında Hangi Kanunlarda Yer Alıyor?
Türk Hukuk Mevzuatında şu kanunlarda yer almaktadır:
- Türk Borçlar Kanunu: Bu kanunun 53. maddesi, ölen kişinin destek verdiği kişilerin uğradıkları zararın giderilmesi için destekten yoksun kalma tazminatı talep edebileceklerini düzenlemektedir. Bu maddede, tazminatın hesaplanmasında dikkate alınacak faktörler, hakimin takdir yetkisi, tazminatın toptan veya irat şeklinde belirlenmesi, teminat istenmesi gibi hususlar belirtilmiştir.
- Türk Medeni Kanunu: Bu kanunun 35. maddesi, eşlerin birbirine karşı sadakat, yardım ve destek yükümlülüğü olduğunu hükme bağlamaktadır. Bu yükümlülük, eşlerden birinin ölümü halinde de devam eder. Bu nedenle, ölen eşin sağ kalan eşe yoksun kalma tazminatı ödenmesi gerekir.
- Türk Ceza Kanunu: Bu kanunun 51. maddesi, kasten öldürme suçundan dolayı hükmedilen cezanın yanında, ölen kişinin destek verdiği kişilere de maddi ve manevi tazminat ödenmesini öngörmektedir. Bu maddede, tazminatın miktarının belirlenmesinde hakimin takdir yetkisi olduğu ve tazminatın faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği ifade edilmektedir.
Destekten yoksun kalma tazminatı kimden istenir?
Kazaya neden olan tarafın sorumlu olduğu trafik kazaları veya benzeri durumlarda hayatını kaybeden veya malul kalan kişinin yakınları tarafından kusurlu olan sürücü veya onun sigorta şirketinden istenir.
Eşi iş kazasında ölen kadın hangi davayı açabilir?
Eşi iş kazasında ölen kadın Destekten Yoksun Kalma Tazminatı davası açabilir. Bunun dışında manevi tazminat davası gibi farklı davalar da açabilir.
PA Hukuk avukatları ile ücretsiz ön görüşme yaparak detaylı bilgi alabilirsiniz.
Tam kusurlu yaya destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?
Tam kusurlu yaya, trafik kazasında kendi kusuru nedeniyle hayatını kaybettiğinde veya malul kaldığında, tazminat alamayabilir. Eğer trafik kazasında yaya tamamen kusurlu kabul edilirse ve araç sürücüsü tam kusursuz olarak görülürse, araç sürücüsüne herhangi bir ceza verilmeyebilir. Bu durumda, tazminat gibi ödemeler yaya ve yayanın mirasçılarına yükletilebilir. Çünkü tam kusurlu yayanın kendi kusuru nedeniyle diğer tarafın sorumluluğu olmadığı kabul edilir, bu da tazminat talebini engelleyebilir.
Kişiye duruma ve yere göre değişebileceği için uzman avukatlarımıza başvurmanızı öneririz.
Evli kız anne veya babası için destekten yoksun kalma tazminatı alabilir mi?
Evet, evli bir kız, anne veya babasının ölümü durumunda yoksun kalma tazminatı talep edebilir. Türk Borçlar Kanunu’nun 41. maddesi uyarınca, bir kimsenin ölümü nedeniyle, o kimsenin maddi desteğinden yoksun kalan yakınları tazminat talep edebilir.
Sigorta tahkim komisyonu destekten yoksun kalma tazminatı kararı nedir?
Hayatını kaybeden veya malul kalan kişinin yakınlarına ödenen bir tazminattır. Sigorta poliçesinde bu tazminatı içeren teminat bulunuyorsa, belirli şartlar ve limitler dahilinde talep edilebilir. Bu tür taleplerin çözümlenmesi için bağımsız bir tahkim mercii olan Sigorta Tahkim Komisyonu devreye girebilir. Komisyonun kararı doğrultusunda sigorta şirketi, tazminat ödemesini yapar. Bu karara itiraz edilebilir, dava açılabilir.
Boşanma sonucu destekten yoksun kalma tazminatı talep edilebilir mi?
Evet, boşanma sonucu yoksun kalma tazminatı talep edilebilir. Boşanma davası sonucunda, evlilik birliğinin sona ermesiyle birlikte eşler arasında maddi destek ilişkisi de sona erer. Boşanma sonucu destekten yoksun kalan taraf, boşanma davasında bu tazminatı talep edebilir.
Yoksun kalma tazminatı talebi için boşanma davası sırasında mahkemeye başvurulur. Davayı açan taraf, destekten yoksun kaldığını ve ekonomik olarak mağdur olduğunu belgeleyen deliller ve belgeler sunmalıdır. Bu deliller arasında tarafların gelir durumu, mal varlıkları, çocukların eğitim ve bakım masrafları gibi unsurlar yer alabilir.
📌 Ayrıca Araç Değer Kaybı Tazminatı ile ilgili yazımıza da göz atabilirsiniz.