Kötüniyet Tazminatı

Son güncelleme on Ağustos 31, 2023 by Av. Mahmut Enes Germe

Kötüniyet Tazminatı Nedir?

Kötüniyet tazminatı, belirsiz süreli iş sözleşmesinin bildirimli olarak feshedildiği durumlarda, işverenin dürüstlük kuralına aykırı hareket ettiği iddiasıyla ortaya çıkan ve işçiye iş güvencesi hükümleri dışında ödenen bir tazminattır.

İş Kanunu’nun 17. maddesinde belirtilen durumlar dışında fesih hakkının kötüye kullanılması sonucunda işçiye ödenir. İşçi, bildirim süresinin 3 katı tutarında tazminat alabilir. Kötüye kullanılan fesih hakkında, hukuki bir sınırlama getirir ve iş güvencesi olmayan işçilere yönelik bir koruma sağlar.

İşçi iş sözleşmesinin kötüniyetle fesih edildiğini düşünüyorsa önce işe iade davası açması gerekmektedir. İşçi, işe iade davasını kazandığı durumda mahkeme işe iade ile birlikte işe başlatmama tazminatına hükmeder. İşe başlatmama tazminatı, kötüniyet tazminatıdır.

Kötüniyet tazminatı Hukuki Dayanakları

Kötüniyet tazminatının kanuni dayanaklarını aşağıdaki tabloya ekleyerek özetlemeye çalıştık

Kötüniyet Tazminatı Şartları

​​Kötüniyet tazminatına hak kazanma koşulları aşağıdaki tabloda özet halinde sunulmuştur.

Hangi durumlarda kötüniyet tazminatı alınamaz?

İş Güvencesine Tabi İşçiler
İş güvencesine tabi işçiler, iş Kanunu 18-21. maddeleri çerçevesinde koruma altına alındığından tazminat talebinde bulunamazlar.

Belirli Süreli İş Sözleşmesi
Belirli süreli iş sözleşmesine sahip işçiler tazminat talebinde bulunamazlar. Ancak zincirleme belirli süreli iş sözleşmesi durumu değerlendirilmelidir.

Feshin Geçerli Sebep ile Yapılması
İşveren, işçinin yeterliliğinden, davranışlarından veya işletmenin gerekliliklerinden kaynaklanan geçerli bir sebeple iş sözleşmesini feshettiğinde tazminat talebi kabul edilmeyebilir.

Fesih Bildirim Şartının Yerine Getirilmesi
İşveren, fesih bildirimini yazılı olarak yapmak ve fesih sebebini açık ve kesin bir şekilde belirtmek zorundadır. Bu bildirim şartının yerine getirilmediği durumda tazminat talebi geçerli olmayabilir.

İşverenin Geçerli Sebeple Fesih Hakkını Kullandığı Durumlar
Özellikle işverenin kanunun 25. maddeye (II) numaralı bendine uygun fesih hakkını kullanması durumunda, işçinin davranışı veya verimi ile ilgili nedenlerle feshedilirse tazminat talebi reddedilebilir.

Kötüniyet tazminatı iş kanunu

İş Kanunu 17.maddesine göre iş güvencesinden yararlanamayan işçiler, fesih hakkının kötüye kullanılarak iş sözleşmesinin sona erdirildiği durumlarda bildirim süresinin üç katı tutarında kötüniyet tazminatı almaya hak kazanır.

Kötüniyet Tazminatı Hesaplama

İhbar tazminatının 3 ile çarpımı kötüniyet tazminatı miktarını verir.

Kötü niyet tazminatı, işçinin işyerinde geçirdiği süreye göre değişiklik gösterir. İşçinin kıdemi arttıkça tazminat miktarı da artar. İşçinin kıdemi aşağıdaki gibi gruplara ayrılır:

• Kıdemi 6 ay kadar olanlar
• Kıdemi 6 aydan 1,5 yıla kadar olanlar
• Kıdemi 1,5 yıldan 3 yıla kadar olanlar
• Kıdemi 3 yıldan fazla olanlar
  

Her grup için belirlenmiş bir çarpan kullanılarak tazminat hesaplanır.
Örnek:
4 yıldır çalışan Ahmet’in aylık brüt ücreti 2.500 TL ve her ay 200 TL değerinde yemek yardımı almakta olduğunu düşünelim.

• Günlük Giydirilmiş Ücret Hesaplaması
  • Aylık ücret: 2.500 TL
  • Giyim yardımı: 200 TL
  • Toplam günlük ücret: (2.500 + 200) / 30 = 86,67 TL (her ay ortalama 30 gün olduğu varsayılır)
• Bildirim Süresi Gün Sayısı Hesaplaması
  • İşçinin kıdemi 4 yıl olduğundan 3 yıldan fazla kıdem grubuna girer.
  • Bildirim süresi gün sayısı: 24 hafta x 7 gün = 168 gün
• Brüt Kötü Niyet Tazminatı Hesaplaması
  • Brüt kötü niyet tazminatı = Günlük giydirilmiş ücret x (Bildirim süresi gün sayısı x 3)
  • Brüt kötü niyet tazminatı = 86,67 TL x 168 gün x 3 = 41.440,16 TL
• Vergi Kesintileri:
  • Gelir Vergisi (%15): 41.440,16 TL x 0,15 = 6.216,02 TL
  • Damga Vergisi (%0,759): 41.440,16 TL x 0,00759 = 314,25 TL
• Net Kötü Niyet Tazminatı
  • Net kötü niyet tazminatı = Brüt tazminat – Gelir Vergisi – Damga Vergisi
  • Net kötü niyet tazminatı = 41.440,16 TL – 6.216,02 TL – 314,25 TL = 35.909,89 TL

Sonuç: Ahmet’in 4 yıl kıdemi ve 2.500 TL aylık brüt ücreti ile 200 TL yemek yardımı aldığı bir durumda, kötü niyet tazminatı 35.909,89 TL olarak hesaplanır.
Bu tazminat işveren tarafından Ahmet’e ödenir, ancak vergi kesintileri yapıldıktan sonra Ahmet’in eline geçecek miktar daha düşük olacaktır.

Kötüniyet Tazminatı Miktarı 

Kanunda ihbar sürelerine ait ücretin üç katı tutarında düzenlenmiş olup ayrıca ihbar tazminatının ödenmesinin gerektiği belirtilmiştir.

Bu tabloda, işçinin çalıştığı süreye bağlı olarak uygulanan ihbar süresi ve kötüniyet tazminat çarpanı verilmiştir.

Örneğin, işçi 0 – 6 ay arasında çalışmışsa, işveren tarafından işten çıkarılması durumunda 2 haftalık ihbar süresi uygulanır ve tazminatı üç katı olarak ödenir. 6 ay ile 1.5 yıl arasında çalışmış bir işçi için ise 4 haftalık ihbar süresi ve tazminatın üç katı ödenir. Bu şekilde işçinin çalıştığı süreye göre ihbar süresi ve kötüniyet tazminat hesaplaması yapılır.

👉🏻 PA HUKUK Avukatları ile görüşerek detaylı bilgi alabilirsiniz.

İcra Kötüniyet Tazminatı & Takibin İptali Kötüniyet Tazminatı

İcra takibinde kötüniyet tazminatı, Yargıtay kararlarına göre, alacaklının alacağı olmadığını bildiği veya bilmesi gerektiği bir durumda icra takibi başlatması durumu kötü niyetli kabul edilir.

Yasaya göre, alacaklı yalnızca takibin kötüniyetle yapıldığının açıkça ortaya çıkması durumunda bu tazminata mahkum edilebilir. Ancak vurgulamak gerekir ki, alacaklı tarafından icra takibinin kötü niyetle yapıldığı iddiası, borçlu tarafından kanıtlanmalıdır.

Aşağıdaki tabloda icra takibinde kötü niyet tazminatı talep edilebilecek durumlar yer almaktadır. 

Kötüniyet Tazminatı Zamanaşımı

İş kanunu Madde 32’ye göre ücret alacaklarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. 

Menfi tespit davasında kötüniyet tazminatı

Menfi tespit davası, bir borçlu ile alacaklı arasında bir sorun olduğunda borçlunun mahkemeye başvurarak bu sorunu çözmek istediği bir hukuki süreçtir.

İcra ve İflas Kanunu’nun 72/5. maddesi ise bu davayla ilgili önemli bir kural içerir.
Bu kurala göre, eğer bir alacaklı borçluyu haksız ve kötü niyetli bir şekilde menfi tespit davası açmaya zorlarsa, yani borçlunun hakkı olmadığı halde böyle bir dava açmak zorunda bırakılırsa, borçlu mahkemeden kötü niyet tazminatı talep edebilir. Yani, eğer icra takibi veya başka bir nedenle borçlunun hakkı gasp edilirse ve borçlu bunun haksızlık olduğunu kanıtlarsa, borçlu, alacaklıdan kötü niyet tazminatı talep edebilir. Bu kural, alacaklıların haksız ve hileli davranışlarına karşı borçluları korumayı amaçlar.

Örnek

Ali, A Şirketi’ne borcu olduğunu düşünüyor. A Şirketi, haksız yere Ali’yi menfi tespit davası açmaya zorluyor.
Mahkeme, A Şirketi’nin bu davranışını haksız buluyor. Ali, kötüniyet tazminatı talep ederek, A Şirketi’nin haksız eylemi nedeniyle uğradığı zararın karşılanmasını istiyor.

İcra inkar ve kötüniyet tazminatı farkı

icra inkar tazminatı icra takibinin haksız reddedilmesi durumunda ödenirken, kötüniyet tazminatı hukuka aykırı ve kötü niyetli davranışlar sonucunda ortaya çıkan zararları gidermeyi amaçlar.

Kötüniyet Tazminatı Dava Dilekçesi

Kötüniyet tazminatı ile ilgili hazırladığımız dava dilekçesine aşağıdaki linkten erişebilir, tarayıcı veya word dosyası üzerinden düzenleyerek indirebilirsiniz.
Kötüniyet Tazminatı Dava Dilekçesi İNDİR

Kötüniyet Tazminatı Yargıtay Kararları

Yargıtay kararlarına göre kötü niyet tazminatı ile ilgili somut gerekçelerin oluşması gerekmektedir. Bu sebepten ötürü Yargıtay’ın birçok onama ve reddi bulunmaktadır.
Aşağıda bazı karar örneklerini paylaşıyoruz.

Kötüniyet Tazminatı: Kimler Hakkını Talep Edebilir? 

Kötüniyet tazminatının alınabilmesi için, iş güvencesi hakkından yararlanmayan işçilerin çalıştığı işyerlerinde 30’dan az veya 30’dan fazla işçi çalışan işyerlerinde 6 aydan kısa süre çalışan işçilerin olması gerekmektedir.

Yargıtay 22. HD., 2016/14640 E., 2019/3794 K.
Kötüye kullanılan fesih hakkı durumunda işveren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca bildirim sürelerine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödemekle yükümlüdür. Bu tazminata genelde “kötüniyet tazminatı” denmektedir.

Yargıtay 22. HD., 2016/14640 E., 2019/3794 K. 

Kötü niyet tazminatı alabilme koşulları ve miktarı, iş güvencesi kapsamında olan işçiler için geçerli değildir. Kötü niyet tazminatı, işverenin genel olarak fesih hakkını kötüye kullanmasından kaynaklanan bir hak talebidir.

Yargıtay 22. HD., 2016/14640 E., 2019/3794 K. 

Fesih hakkını kötüye kullanan işveren, 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesi uyarınca, bildirim sürelerine ait ücretin üç katı tutarında tazminat ödemek zorundadır.
Mahkeme, davacının iş güvencesi kapsamında olup olmadığını araştırmalıdır. Eğer iş güvencesi kapsamında ise, kötü niyet tazminatı talebi reddedilmelidir.

Kötüniyet ve İhbar Tazminatı Aynı Anda İstenebilir Mi?

İhbar tazminatı ve kötüniyet tazminatı farklı alacak türleridir. İşçinin sadece birini talep etmesi, diğerine hükmedilmeyeceği anlamına gelmez.

Yargıtay 9. HD., 2012/30062 E., 2012/32177 K.
4857 sayılı İş Kanunu’na göre ihbar tazminatı ve kötüniyet tazminatı aynı anda istenebilir. İhbar tazminatı talebinin reddi hatalıdır.

Kötüniyet tazminatı ispat yükümlülüğü

İş akdinin kötüniyetli olarak feshedildiğini ispat yükü işçi üzerindedir.

Yargıtay 9. HD., 2017/21489 E., 2017/10427 K.
Doktor olarak çalışan bir işçinin iş akdinin kötüniyetli feshedildiğini kanıtlayamaması durumunda kötüniyet tazminatı talebi reddedilmiştir.

Kötüniyet Tazminatı ile İhbar Tazminatı Farkı

Kötüniyet tazminatı ile ihbar tazminatı arasında birçok fark bulunmaktadır.

📌 Ayrıca İş KazasıTazminatı Davası ile ilgili yazımıza da göz atabilirsiniz.