Son güncelleme on Ağustos 23, 2023 by Av. Mahmut Enes Germe
Sözleşmeden Doğan Alacak Davası Nedir?
Sözleşmeden doğan alacak davası, taraflar arasında yapılan bir sözleşmede belirlenen hak ve yükümlülüklerin bir tarafın yerine getirilmemesi durumunda, diğer tarafın alacağını mahkemeye taşıdığı bir hukuki süreçtir. Örneğin, bir mal veya hizmet karşılığında ödeme yapılmaması durumunda, mağdur taraf sözleşme gereğince talep ettiği miktarın tahsili için böyle bir dava açabilir. Bu tür davalar, sözleşme ihlalleri sonucu ortaya çıkan alacak taleplerini hukuki yollarla çözmeyi amaçlar.
📌 Sözleşmeden Doğan Alacak Davası Şartları
Sözleşmeden doğan alacak davası için bazı şartların oluşması gerekir.
| Gerekli Şart | Açıklama |
| 1. Sözleşme Varlığı | Taraflar arasında yazılı ya da sözlü bir sözleşmenin olması |
| 2. Sözleşme İhlali | Bir tarafın sözleşme şartlarını yerine getirmemesi |
| 3. Alacak Miktarı | Taraflar arasındaki anlaşmazlığın konusu olan alacak miktarı |
| 4. İhtarnamenin Gönderilmesi | Alacaklının borçluya yazılı ihtar göndermesi |
| 5. Sürelerin Beklenmesi | İhtar sonrası borçlunun belirli süre içinde ödeme yapmaması |
| 6. Yetkili Mahkemeye Başvuru | Alacak davasının açılacağı mahkemenin belirlenmesi |
Sözleşme Geçerlilik Şartları
Bir sözleşmenin geçerli olması için tarafların karşılıklı olarak rıza göstermesi, yani “mutabakat” şartı zorunludur. Tarafların anlaşması ve iradelerini özgürce ifade etmeleri, sözleşmenin hukuki geçerliliğini sağlar.
| Sözleşme Geçerlilik Şartı | Açıklama |
| 1. Karşılıklı Anlaşma (Mutualite) | Tarafların rızası ve iradesi. |
| 2. İrade Beyanı | Tarafların açık ve net irade ifadesi. |
| 3. Belirli Konu | Sözleşmenin konusunun belirgin olması. |
| 4. Hukuka Uygunluk (Mümkünlük) | Sözleşmenin yasalara ve ahlaka uygun olması. |
| 5. Sözleşme Şekli | Belirli durumlarda özel şekil gereklilikleri. |
Sözleşmeden Doğan Alacak Davası Hukuki Dayanakları
Sözleşmeden doğan alacak davasının hukuki dayanakları ve ilgili kanun maddelerini aşağıdaki tabloda özetleyebiliriz.
| Hukuki Dayanak | İlgili Kanun Maddeleri |
| 1. Türk Borçlar Kanunu (TBK) | – Madde 96-126: Sözleşmeye Uygun Davranma Borcu |
| – Madde 128-144: İhtara Dayalı İkame ve Fesih Hakkı | |
| – Madde 145-147: Temerrüt Faizi ve Cezai Şartlar | |
| 2. Türk Ticaret Kanunu (TTK) | – Madde 369-376: Ticari Sözleşmeden Doğan Alacak Davaları |
| 3. Medeni Kanun (MK) | – Madde 114-119: Bireysel Sözleşme Doğan Alacak Davaları |
| 4. Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) | – Madde 112-161: Dava Süreçleri ve Deliller |
| 5. İcra ve İflas Kanunu (İİK) | – Madde 51-81: Alacakların Tahsili ve İcra İşlemleri |
| 6. Türk Ceza Kanunu (TCK) | – Madde 162-168: Borcun İhlali Durumlarında Suç Hükümleri |
Sözleşmeden Doğan Alacak Davasında Görevli Olan Mahkeme
Sözleşmeden doğan alacak davasında görevli olan mahkeme, davanın konusuna göre değişmektedir. İş sözleşmesinden doğan bir alacak davasında görevli mahkeme İş Mahkemeleri olacağı gibi, kira sözleşmesine dayalı borç ilişkisinden ötürü alacak davasında görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemeleridir.
Sözleşme Türleri ve Alacak Davaları Arasındaki İlişki
Farklı sözleşme türleri, alacak davalarını etkileyebilir.
Örneğin, kira, satış, veya hizmet sözleşmeleri taraflar arasında sözleşmeden doğan alacakları düzenler.
Bu sözleşmelerin ihlali, alacak davasını tetikleyebilir. Her tür sözleşme, davada talep edilecek tazminatı ve yükümlülükleri belirler.
Hangi tür sözleşmeler alacak davalarına yol açabilir?
Çeşitli sözleşme türleri alacak davalarına yol açabilir.
Mal satışı, hizmet sözleşmeleri, borç senetleri gibi pek çok sözleşme, taahhütlerin yerine getirilmemesi durumunda sözleşmeden kaynaklanan alacak davasına dönüşebilir.
Hangi tür alacaklar sözleşmelerden doğar?
Sözleşmeden doğan alacak davası türlerinin bir kısmını aşağıdaki tabloda özetledik.
| Sözleşmeden Doğan Alacak Davası Türü | Açıklama |
| 1. Mal Satışı Alacakları | Ürün satışı sonucu ödenmeyen miktar |
| 2. Hizmet Alacakları | Sunulan hizmet karşılığında talep edilen ücret |
| 3. Kira Alacakları | Kira bedelinin ödenmemesi durumunda oluşan alacak |
| 4. Borç Senedi Alacakları | Borç senetlerinin vadesinde ödenmemesi sonucu ortaya çıkan alacak |
| 5. Lisans Ücreti Alacakları | Fikri mülkiyet haklarının kullanımı için talep edilen ücret |
| 6. Taşıma Hizmeti Alacakları | Malların taşınması veya nakliyesi için ödenmeyen ücret |
| 7. Kredi veya Borç Alacakları | Kredi veya borç geri ödemelerinin yapılmaması sonucu oluşan alacak |
| 8. Finansal Sözleşme Alacakları | Finansal ürünler veya yatırım anlaşmalarından kaynaklanan alacak |
Satım Sözleşmesi Alacak Davası
Satım sözleşmesi alacak davası, bir malın alıcıya teslim edilmesi karşılığında ödemenin yapılmaması durumunda ortaya çıkar.
Alıcı, satıcıya ödemeyi gerçekleştirmezse veya eksik ödeme yaparsa, satıcı alacak davası açabilir. Türk hukukunda, bu tür davalar genellikle Türk Borçlar Kanunu’na dayanarak çözümlenir. Taraflar arasındaki sözleşme şartları, alacağın niteliğini ve tutarını belirler.
Satım Sözleşmesi Alacak Davası Arabuluculuk
Türk Ticaret Kanunu’nda 2018’de yapılan değişiklikle ticari davaların görülmesi için arabulucuya başvurma şartı getirilmiştir.
Taraflar, öncelikle arabulucuya başvurmak zorundadır. Arabuluculuk, tarafların uzlaşmasını teşvik eder.
Arabuluculuk sonucu uzlaşı sağlanırsa, bu uzlaşma tutanağı mahkeme kararı gibi icra edilebilir.
Ancak, arabuluculuk sonucunda çözülen bir sorunla tekrar dava açılamaz.
Ticari alacak ve tazminat davaları gibi konular, zorunlu arabuluculuk kapsamına girer ve arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunur.
Hizmet Sözleşmesi Alacak Davası
- Hizmet Sözleşmesi Alacak Davası, bir tarafın belirli bir hizmeti yerine getirmesi ve karşılığında ödeme yapılmaması durumunda ortaya çıkar.
- Türk hukuk mevzuatına göre, hizmet sözleşmesi alacak davaları Türk Borçlar Kanunu’nda düzenlenir.
- Davanın açılabilmesi için öncelikle hizmetin sözleşmeye uygun şekilde yerine getirildiği kanıtlanmalıdır.
- Hizmet sağlayıcının talep edilen hizmeti tamamlamasına rağmen ödeme yapılmadığında, alacak davası açılabilir.
Hizmet Sözleşmesi Alacak Davası Zamanaşımı
Hizmet alım sözleşmesi zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu’na göre 10 yıldır.
Bu süre içerisinde dava açılması gerekmektedir.
Sözleşmeden Doğan Alacak Davası Açma Süreci
Sözleşmeden doğan alacak davası açma süreci aşağı yukarı aşağıdaki gibi işlemektedir.
- Ön İnceleme ve Hazırlık:
- Alacak talebi ve deliller belirlenir.
- Sözleşme veya işlem belgeleri toplanır.
- Alacak miktarı ve türü saptanır, deliller hazırlanır.
- İhtarname
- Borçluya ödeme yapması için ihtarname gönderilir.
- İhtarname, ödeme teklifi veya süre tanıma amacı taşır.
- Dava Dilekçesinin Hazırlanması
- Alacak davası dilekçesi hazırlanır, deliller dilekçeye eklenir.
- Dava Dilekçesinin Mahkemeye Sunulması:
- Dilekçe, ilgili mahkemeye sunulur.
- Harç ücreti ve masraflar yatırılır.
- Arabuluculuk
- Arabulucu, tarafları bir araya getirir ve dava öncesi çözüme teşvik eder.
- Taraflar, arabuluculuk ile uzlaşırsa, alacak davası açılamaz.
- Uzlaşma, taraflar arasında imzalanan bir anlaşmayla resmileşir.
- Uzlaşılmazsa:
- Dava işlemeye başlar
- İlk Duruşma
- Mahkeme, taraflara ilk duruşma tarihini bildirir.
- Davalı, cevap dilekçesini sunar ve savunmasını yapar.
- Deliller ve İspat:
- Taraflar, delilleri sunarak taleplerini destekler.
- Belgeler, tanık ifadeleri ve uzman raporları delil olarak sunulabilir.
Sözleşmeden Kaynaklı Alacak Davası Dilekçe
Sözleşmeden doğan alacak davası dilekçe örneği için tıklayınız.
Google dokümanlar ile online düzenleyerek WORD veya PDF olarak çıktı alabilirsiniz.
Hangi tür deliller alacak davasında önemlidir?
Sözleşmeden doğan alacak davalarında genel olarak önemli gördüğümüz delil türleri aşağıda yer alan tablodaki gibidir.
| Delil Türü | Açıklama |
| Sözleşme | Temel delil, tarafların hak ve yükümlülüklerini içerir. |
| Fatura ve Ödeme Belgeleri | Ödeme veya fatura belgeleri kanıt niteliği taşır. |
| Yazışmalar ve İletişim Kayıtları | Ödeme hatırlatmaları delil olarak kullanılabilir. |
| Tanık | Olaya veya sözleşmeye tanıklık edenlerin ifadeleri kanıt olabilir. |
| Uzman Raporları | Teknik konularda veya sözleşmenin yorumlanması gereken durumlarda kullanılır. |
| Görsel ve İşitsel Kayıtlar | Yasal ses veya video kayıtları toplantıların kanıt olarak sunulmasını sağlar. |
| Banka ve Finansal Kayıtlar | Ödemelerin ve alacakların izlendiği finansal kanıtlar |
| Diğer | Sözleşme ile ilgili her türlü belge, not veya iletişimler delil olarak kullanılabilir. |
Delil türleri, her davada farklılık gösterebilir ve duruma göre değişebilir.
Delillerin mahkemede nasıl sunulması gerekir?
Sözleşmeden doğan alacak davalarında, belge delilleri (sözleşme, fatura) dosyaya eklenmeli ve gerektiğinde tanıklar veya uzmanlar davada ifade vererek delilleri desteklemelidir. Mahkeme sürecinde delillerin adil ve etkili bir şekilde sunulması, davanın sonucunu etkiler.
Sözleşmeden Doğan Alacak Davalarında Zamanaşımı
Sözleşmeden doğan alacak davalarında zamanaşımı, alacağın talep edilmesi için belirlenen sürenin sona erdiği durumdan itibaren işler.
Sözleşme alacaklarında zamanaşımı süresi Türk Borçlar Kanunu’na göre 10 yıldır,
ancak özel durumlar ve sözleşme türlerine göre farklı süreler de geçerli olabilir.
Sözleşmeden Doğan Alacak Davalarında Zamanaşımı Hesaplama
Zamanaşımı hesaplaması doğru yapılmalı, sürenin sonunda talep edilmemiş ise hak kaybedilir.
| Nasıl Hesaplanır? | Açıklama |
| Başlangıç | Alacağın talep edildiği tarih veya alacağın oluştuğu tarih. |
| Zamanaşımı Süresi: | Genelde 10 yıl olmakla birlikte alacağın türüne göre farklılık gösterebilir (örn. ticari alacaklar, tüketici alacakları). |
| Duraksama İlkesi: | Taraflar arasında müzakereler veya arabuluculuk gibi nedenlerle süre bazen durabilir. |
| Hakim Olan İlke: | Alacak sahibi, zamanaşımı süresini takip etmeli ve sürenin bitiş tarihini bilmelidir. |
Zamanaşımına uğramış bir alacak davası yeniden gündeme getirilemez.
Zamanaşımı süresi sona erdiyse, dava hakkı ortadan kalkar ve ilgili alacak talep edilemez.
📌 Faydalı Bilgiler
Yapılan sözleşme nasıl iptal edilir?
Sözleşmenin iptaline yol açan sebepler Türk hukukuna göre birçok sebep bulunur.
Kanuna dayandırılarak tablo haline getirdiğimiz sözleşme iptal örneklerine aşağıda ulaşabilirsiniz.
| İptal Sebebi | Kanun Maddesi | Açıklama |
| İrade Eksikliği ve Hile | TBK Madde 22 | Taraflardan birinin iradesinin eksik olduğu veya hileli davranışlarla iradenin etkilendiği durumda iptal edilebilir. |
| Şartların Gerçekleşmemesi | TBK Madde 138 | Öngörülen şartlar gerçekleşmezse, taraflardan biri sözleşmeyi iptal edebilir. |
| Zararlı Sözleşme | TBK Madde 138 | Bir taraf, diğer tarafın güç durumunu kullanarak veya aldatarak sözleşme yaparsa, zararlı sözleşme olarak iptal edilir. |
| Sürekli İfa Borcu İhlali | TBK Madde 117 | Taraflardan birinin sürekli borcunu yerine getirmemesi durumunda diğer taraf, sözleşmeyi feshedebilir. |
| İhtar ve Uyarma | TBK Madde 118 | Sözleşme ihlal edildiğinde, ihlal eden tarafa ihtar çekilerek düzeltilmesi istenir; düzeltilmezse sözleşme feshedilebilir. |
| Tarafların Karşılıklı Anlaşması | – | Taraflar, ortak bir kararla sözleşmeyi sonlandırabilir. |
Sözleşmenin iptali için geçerli olan farklı yolları ve bunların dayandığı kanun maddelerini özetler.
Sözleşme olmadan dava açılabilir mi?
Türk Hukuku’na göre bazı durumlarda sözleşme olmadan da dava açmak mümkündür.
Özellikle haksız fiil, kısmi ifa, zımni sözleşme gibi hukuki durumlarda taraflar arasında yazılı bir sözleşme bulunmasa bile, dava açılabilir. Bu durumlar sınırlıdır ve davanın dayandığı hukuki nedenlerin kanıtlanması gerekmektedir.
Sözleşme nasıl geçersiz olur?
Sözleşmeyi geçersiz kılan birçok neden bulunmaktadır.
| Geçersizlik Nedeni | Açıklama |
| İrade Eksikliği | Taraflardan birinin iradesi tam ve özgür olmadığında sözleşme geçersiz olabilir. |
| Hile | Taraflardan biri, diğerini aldatarak veya hile ile irade beyanında bulunursa sözleşme geçersiz olabilir. |
| Şartların Gerçekleşmemesi | Sözleşme koşullarından biri gerçekleşmezse veya eksik kalırsa sözleşme geçersiz kabul edilebilir. |
| Zararlı Sözleşme | Taraflardan biri, diğer tarafın güç durumunu kullanarak veya aldatarak sözleşme yaparsa geçersizlik söz konusu olabilir. |
| Kamuya Aykırılık | Sözleşme, genel kamu düzenine veya yasal düzenlemelere aykırı ise geçersizlik söz konusu olabilir. |
| Kamu Düzenine Uygunluk Eksikliği | Sözleşme, genel kamu düzenine uygun değilse ve toplum düzenini bozuyorsa geçersizlik gündeme gelebilir. |
Kağıt üzerinde yapılan sözleşmenin bir hükmü var mıdır?
İmzalanan sözleşme geçerlidir ve hüküm doğurur.
Neden Alacak davası Avukatı ile çalışmalısınız?
Sözleşmeden doğan alacak davalarında avukat tutmanın önemi büyüktür.
PA Hukuk avukatları, hukuki bilgi ve deneyimleriyle müvekkillerin haklarını en etkili şekilde savunur.
Karmaşık hukuki süreçleri anlamak, delilleri toplamak, mahkemede doğru stratejiyi belirlemek ve yasal prosedürleri takip etmek avukatların uzmanlık alanıdır.
Avukatlar, müvekkillerin haklarını korumak için gereken hukuki argümanları oluşturarak daha güçlü bir dava sunabilirler. Ayrıca, karşı tarafın savunmasına karşı etkili cevaplar vererek müvekkillerin lehine sonuçlar elde edebilirler.
Sözleşmeden kaynaklanan alacak davalarında bir avukatın danışmanlığı, adil ve en iyi sonuçları elde etmek için önemli bir araçtır.
Alacak Davası Avukatlık Ücreti
Alacak davalarında avukatlık ücreti PA HUKUK için bağlı bulunan baronun asgari ücretleri geçerlidir.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşmelerde zamanaşımı süresi ne zaman başlar?
Alacağın talep edilmesi için belirlenen sürenin sona erdiği durumdan itibaren başlar.
Sözleşmeden doğan sorumluluklarda zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Haksız fiillerde ve sözleşmelerde zamanaşımı 10 yıldır.
Her alacak kaç yıllık zamanaşımına tabidir?
Aksine bir hüküm bulunmadıkça, her alacak 10 yıllık zamanaşımına tabidir.
Zamanaşımı süresinin 5 yıl olduğu alacaklar nelerdir?
Bazı alacaklarda zamanaşımı süresi daha azdır.
| Alacak Türü | Zamanaşımı |
| Kira, faiz, ücret gibi dönemsel edimler | 5 yıl |
| Konaklama, yeme içme bedelleri | 5 yıl |
| Küçük sanat işleri ve perakende satışlar | 5 yıl |
| Ortaklık sözleşmesi, müdürler, temsilciler, denetçiler arası | 5 yıl |
| Vekalet, komisyon, acentelik sözleşmeleri (simsarlık dışında) | 5 yıl |
| Eser sözleşmesi (ağır kusur dışında) | 5 yıl |
| Asıl alacak zamanaşımına uğradığında, bağlı alacaklar da | Asıl alacak zamanaşımına uğradığında |
Bunların dışında kıdem ve ihbar tazminatı gibi alacaklarda da zamanaşımı süresi 5 yıldır.
📌 Ayrıca Boşanma Davası Tazminatı ile ilgili yazımıza da göz atabilirsiniz.